ფარნავაზის ცხოვრების ეპიზოდები

ანოტაცია

სტატია ეძღვნება ქართული ისტორიოგრაფიისათვის მნიშვნელოვანი ტექსტის – „ცხოვრება ფარნავაზისი“-ს ანალიზს, რომელშიც ქართლის პირველი მეფის 
(„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით ქართლის მეორე მეფე) ცხოვრების ეპიზოდებია გადმოცემული. აღნიშნული ნაწარმოებისადმი ინტერესს ზრდის ის გარემოება, რომ მასში ერთდროულადაა ასახული ლეგენდების რეალური საფუძველიც და სიმბოლური 
სამყაროც.კვლევაში, არქეოლოგიური და არქიტექტურული მონაცემების ანალიზის საფუძველზე 
(უფლისციხის, ვარძიის და ორუმიეს კლდოვანი სამარხების პარალელებით) მოცემულია არქიტექტურული მოდელის რეკონსტრუირების მცდელობა. ასევე 
ყურადღება გამახვილებულია გამოქვაბულში აღმოჩენილ „განძზე“ (ოქრო, ვერცხლი, „სამსახურებელი“), სამეფო ინსიგნიების კომპლექსზე, რომელიც ფარნავაზის 
ძალაუფლების ლეგიტიმაციის საფუძვლად იქცა.
წარმოდგენილ ნაშრომში განხილულია ფარნავაზის სახელის და „არმაზის“ ეტიმოლოგიაც. „ფარნა“ „აჰურა-მაზდას“ ეპითეტია – „ბრწყინვალება“, „farna hastama” – 
„უბრწყინვალესი“, იგივეა რაც „ხვარა“ – xvar – მზე და საბოლოოდ გულისხმობს სამეფო რელიგიის სიმბოლოს, ასევე უნდა აღვნიშნო, რომ თანამედროვე სპარსულითაც „far“ ასევე ბრწყინვალებას აღნიშნავს. ისიც უნდა ითქვას, რომ სატახტო სახელი „ფარნავაზი“ არ დასტურდება არც აქემენიდთა ძველ სპარსულ წარწერებში და არც ავესტაში. ეს სახელდება გვიანდელი ფორმა ჩანს და მცირე აზიის სადინასტიო სახელებს შორის იჩენს მხოლოდ თავს. რაც შეეხება „არმაზ“-ს ის უზენაესობის ამსახველია. „მოქცევაჲ“-ს მიხედვით, სადაც ამ კერპის ბუნებაა გადმოცემული, არაფერი მიგვანიშნებს მის 
ზოროასტრულ კულტზე. არმაზ-კერპის თვისებებზე თხრობას ჟურნალ „არქეოლოგია“-ს შემდეგ გამოცემაში დაეთმობა ადგილი სათაურით „ფარნავაზის ცხოვრების ეპიზოდები და „არმაზ“-ის ღვთაებრივი ბუნება“