ოქროს ზოდები – კოლხური ფულის მონეტამდელი ფორმა
საკვანძო სიტყვები:
მეტროლოგია, კოლხეთი, ოქროს ზოდები, ვანი, საირხეანოტაცია
სტატია ეხება ძვ. წ. V-III საუკუნეების ოქროს ზოდების, კოლხური ფულის მონეტამდელი ფორმის კვლევას. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ვანის (ძვ. სური-სურიუმი) და საირხის (ძვ. სარეკე) მდიდრულ სამარხებში აღმოჩენილმა სხვადასხვა მოცულობის,
ზომის და წონის ოქროს ზოდებმა დიდი ინტერესი გააჩინა, რაც რა თქმა უნდა, სპეციალურ კვლევას მოითხოვს.ჩატარებული კვლევებით როგორც იკვეთება, კოლხეთში, სავაჭრო-ეკონომიკური პროცესების განვითარების გარკვეულ სტადიაზე „ზოდური მიმოქცევა“ არქაული ფორმით არმოიშვა. აღნიშნული მოსაზრება მტკიცდება როგორც 1890 წელს ჭუბურხინჯში აღმოჩენილი გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის ოქროსა და ვერცხლის ნაჭდევიანი ზოდებით, ასევე შიდა ქართლში და სვანეთში აღმოჩენილი მსგავსი მასალებით.
მეტროლოგიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ კოლხური ზოდები კავშირშია ანტიკურ სამყაროში გავრცელებულ - ლიდიურ, სპარსულ და ატიკურ საწონ სისტემებთან. ვანისა და საირხის სამარხებში აღმოჩენილი ზოდების წონა (4.6 გრ., 5 გრ., 5.5 გრ., 8.1 გრ., 21.46 გრ.,
24.7 გრ.) შეესაბამება სხვადასხვა სტატერის ნომინალებს. ვანის ნაქალაქარზე აღმოჩენილი ტყვიის გირები ატიკურ საწონ სისტემას უკავშირდება, რაც თავის მხრივ, საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენებაზე მიუთითებს.
ოქროს ზოდები, თავისი უპირატესობის გამო, საწყის ეტაპზე ღირებულების საყოველთაო ეკვივალენტად იქცა, მოგვიანებით კი მსოფლიო ფულის ფუნქცია შეიძინა
და აბსოლუტური სიმდიდრის მაჩვენებელი გახდა.
კვლევა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ძვ. წ. V-III საუკუნეებში, კოლხეთი ხასიათდებოდა განვითარებული ეკონომიკითა და მსოფლიო ვაჭრობაში ადრეული
ინტეგრაციით.
წყაროები
Dundua T. The Attic Half Mine from Dioscuria – The Pontic Thalassocracy of Athens. Tbilisi 2000. (Geo.)
Inadze M. A contribution to the history of trade in ancient Colchis. Caucasian-Middle Eastern Studies,
II. Tbilisi 1962. (Geo.)
Inadze M. Old Kolkheti Society. Tbilisi 1994. (Geo.)
Kakabadze S. A letter by Teimuraz Batonishvili on Georgian Coinage. Historical Bulletin, volume 3.
Tbilisi 1925. (Geo.)
Lordkipanidze D. Golden Fleece-Rich Colchis. Tbilisi 2006. (Geo.)
Lortkipanidze G., Kvitsiani Z., Geradze G. The mint of Georgia in the classical period. Tbilisi 2008. (Geo.)
Lortkipanidze G., Geradze G. Colchian tetri. Tbilisi 2005. (Geo.)
Makharadze G., Tsereteli M. Necropolis of “Sairkhe-Sabaduris’ Gora”, Catalog. Tbilisi 2006.
Nadiradze J. Sairkhe - the ancient city of Georgia. Tbilisi 1990. (Geo.)
Vani I, Archaeological excavations 1947-1960. Khoshtaria N., Puturidze R., Chkonia A. Results of ar
chaeological excavations conducted in the northern part of the ancient city of Vani in 1961-1963.
Tbilisi 1972. (Geo.)
Vani VI, Chkonia A. Gold jewelry from the ancient city of Vani. Tbilisi 1981. (Geo.)
Vani VIII, Archaeological excavations, 1986. (Geo.)
Einzig P. Primitive money in its ethnological, historical and economic aspects. Oxford 1966. 14. Richter G. Greek Art. London 1960. (Eng.)
Dolan E., Campbell K., Campbell R. Money, banking and monetary policy. Moscow, St. Petersburg
(Russ)
Dundua G., Lortkipanidze G., Monetary circulation of central Colchis. Tbilisi 1981. (Russ.)
Gramm M., The History of civilization reflected in measures, units and money, Chelyabinsk 2004.
(Russ.)
Iessen A.A., Passek T.S. Gold of the Caucasus. Moscow 1935. (Russ.)
Jozhef R. A history of money. Budapest 1968. (Russ.)
Kazamanova A.N. Introduction to ancient numismatics. Moscow 1969. (Russ.)
Khoshtaria N.V. Archaeological excavations in Vani (Preliminary report) Caucasian-Middle Eastern
Studies, II. Tbilisi 1962. (Russ.)
Lips Yu. The Origin of Objects. Smolensk 2003. (Russ.)
Lortkipanidze G. On the pre-monetic form of monetary circulation in Colchis. Tbilisi 1977. (Russ.)
Lucian of Samosata, Selected Works. Moscow 1962. (Russ.)
Maksimov M.N. An essay on gold. Moscow 1988. (Russ.)
Mazar A. Archaeology of the Land of the Bible. Jerusalem 1996. (Russ.)
Poporadze N.G., Gachechiladze Kh.Sh. Features of the Composition of native Gold and Artifacts made
from it Discovered during Archaeological Excavations. Proceedings of the GIN of the Academy of
Sciences of Georgia, New Series, Issue 119. Tbilisi 2004.
Saridiani V.I. Afghanistan: Treasures of the Nameless Kings. Moscow 1983. (Russ.)
Zograph A.N. Ancient Coinage. Moscow 1951. (Russ.)
Zvarich V.V. Dictionary of Numismatics. Leningrad 1975, s. v. stater. (Russ.)
