ქართლის სამეფოს ქრისტიანობაზე მოქცევა(რეალურ-ისტორიული და მხატვრულლიტერატურული ქარგა1)
საკვანძო სიტყვები:
ნარატიული წყაროები, ქრისტიანობა, ზოროასტრიზმი, იუდაიზმი, მცხეთა, წმინდა ნინო.ანოტაცია
სტატიაში მოცემულია ქართლის სამეფოს ქრისტიანულ რელიგიაზე მოქცევის ანალიზი. კვლევა ეყრდნობა ეროვნულ ნარატიულ წყაროებში გადმოცემულ ორ პარალელურ - რეალურ-ისტორიულ და მხატვრულ-ლიტერატურულ ხაზს.რეალურ-ისტორიული სიუჟეტში ყურადღება ექცევა III-IV საუკუნეების გეოპოლიტიკურ
ვითარებას, მეფე მირიანისა და სამეფო კარის სტრატეგიულ ურთიერთობებს ირან ბიზანტიას შორის. მირიანის ამბების რეკონსტრუქცია ცხადყოფს, რომ ქრისტიანობის მიღება პირდაპირ დაკავშირებული იყო სამეფოს ახალ პოლიტიკურ ორიენტაციასთან.
ნარატიული წყაროებითა და არქეოლოგიური მასალების დახმარებით გაანალიზებულია მირიანის ეპოქის რელიგიური ფონი, იუდეველ-ქრისტიანთა თემის როლი, მაზდეანური გავლენების ინტენსივობა და ახალ რელიგიასთან მათი შეხება.მხატვრული ხერხებით, ,,მოქცევაჲ ქართლისაჲ”-ში და ლეონტი მროველის ნაწარმოებში, გადმოცემულია წმინდა ნინოს მისიონერული საქმიანობა. მის მიერ სხვადასხვა სოციალური ფენის წარმომადგენელთა მოქცევის თხრობა აგებულია ერთგვაროვანი სქემით – უკურნებელი ავადმყოფის სასწაულებრივი განკურნებით. გასათვალისწინებელია, რომ ავადმყოფთა განკურნება სივრცულადაც დიფერენცირებულია: რიგითი მოქალაქეებისა და დედოფალ ნანასთვის - მაყვლოვანში, ხოლო უმაღლესი სასულიერო პირი ხვარასთვის - სამეფო სამოთხეში, რაც სიმბოლურად განასახიერებს მზის კულტის დამარცხებას.კვლევა ნათლად წარმოაჩენს, თუ როგორ ინტეგრირდება ისტორიული რეალობა და
მხატვრული სტილი ერთ ნარატივში.
წყაროები
Bibiluri T. Clay slabs-burial sites in ancient Georgia. Dissertation for the degree of Candidate of Histor
ical Sciences. Tbilisi 1983. (Geo.)
Bibiluri T. Types of burials and funeral rites in the Kartli kingdom of the IV century BC – IV century AD.
Tbilisi 1996. The manuscript was kept in the archive of the Prof. Giorgi Nioradze Institute of Archaeol
ogy in Mtskheta. (Geo.)
Bibiluri T. The Graveyard of the Pitiakhshs of Kartli at Armaziskhevi (an attempt at a new understand
ing of burial customs). Issues in the History of Culture, V. Department of the History of Culture, Iv.
Javakhishvili Tbilisi State University. “Irmisa”, Tbilisi 1999. (Geo.)
Bibiluri T. The conversion of the Kingdom of Kartli to Christianity (real-historical and artistic-literary
context). Issues in the History of Culture, VI. Tbilisi, 2003. (Geo.)
Bibiluri T., Glonti N. Archaeological monuments of the Samtavro Cemetery from the 2nd-4th centuries
AD. The series “Greater Mtskheta and its surroundings”, I. “Artanuji”, Tbilisi 2004. (Geo.)
Bibiluri T. From the history of political and religious relations between the Kingdom of Kartli and Sasa
nian Iran (the second half of the 3rd century AD.). Archaeological Journal, V. Shalva Amiranashvili
Museum of Fine Arts; The National Museum of Georgia. Tbilisi 2010. (Geo.)
The Klarjeti multi-chapter. Text prepared from the publication and research added by Tamila Mgalo
blishvili. “Metsniereba”, Tbilisi 1991. (Geo.)
Kipiani G. King Mirian’s Basilica, (Questions of theory and history of Georgian architecture. No. 3 (6),
“Kamara”, Tbilisi 2007. (Geo.)
Lomouri N. Essays on the history of the Kingdom of Kartli (Iberian). “Metsniereba”, Tbilisi 1975.
Mroveli Leonti. “History of the Kings and Patriarchs of the Georgians”, “The Life of Kartli” (the Geor
gian Chronicles), I. Text established according to all main manuscripts by S. Kaukhchishvili, Vol. I. “Sak
helgami”, Tbilisi 1955. (Geo.)
Nadiradze J. Archaeological sites of the Kvirila Valley. “Sabchota Sakartvelo”, Tbilisi1975. (Geo.)
Ramishvili R. The Ertso valley in the Late Armazian period. “Metsniereba”, Tbilisi 1979.
Ramishvili R. the cemetary and settlement of “Akhali (new) Zhinvali” according to 1971-1973 excava
t
ions, Zhinvali, I. “Metsniereba”, Tbilisi 1983. (Geo.)
Two final editions of the Georgian Four Gospels. Text published and the research added by Ivane
Imnaishvili. Works of the TSU Department of Ancient Georgian Language. TSU Publishing House, 22.
Tbilisi 1979. (Geo.)
The New Testament and Psalms. Revised edition. Revised Redaction. Translators and editors: Dr. Zurab
Kiknadze, Malkhaz Songulashvili. Institute of Bible Translation, Stockholm 1992. (Geo.)
Bibiluri T. Apolo Temple in Didi Mtskheta. Georgian Art in the Contexst of European and Asian Cultures.
Vakhtang Beridze ist Internacional Symposium of Georgian Culture. Tbilisi, June 21- 28 2008. (Eng.)17. Boyce M. Zoroastrianism. Moscow 1994. (Russ.)
Draper J.V.; Translated from the English translation by M.V. Luchitskaya, edited by Professor I.V. Luch
itsky. Kiev, Kharkov 1896. (Russ.)
Fry R. The Heritage of Iran. Moscow 1972. (Russ.)
Judeo-Christians. The Electronic Jewish Encyclopedia. (Russ.)
Kryukova V. Zoroastrianism. “Azbuka-Klassika”, “Petersburg Oriental Studies”, St. Petersburg 2005.
(Russ.)
Lukonin V.G. The Culture of Sasanian Iran. Moscow 1969. (Russ.)
Melikishvili G.M. On the History of ancient Georgia. Tbilisi 1959. (Russ.)
